dubitanda (ever in doubt)

WHY DO I MAKE FILMS?

Ten years ago, Ciriaco Tiso and I wrote this little manifesto together. It is one I still subscribe to.

We Declare:


Cinema is not the work of big budgets.


Cinema is not the work of film stars.


Cinema is not spectacle made by multinational companies.


Cinema is not videotape recording.


Cinema is not films made to play on television.


Cinema is not the didactic sermons of specialists.


Cinema is not the work of gorgeous cinematography, perfectly framed shots, crystal clear and conventional soundtracks, lavish production design.


Cinema does not exist without film stock. And a film only exists when a filmmaker takes stock of things deep down inside and NOT when dumb decisions are taken by arts programmers and cultural string-pullers, by bullshit producers, business executives, and sundry officials, by bankers, bureaucrats, and subordinates.


Cinema is films that are our own.


Cinema is the rejection of jargon and semiotics.


Cinema is the place where you and I meet, where the Self embraces the Other.


Cinema is all the films never made but still ecstatically seen in the great big bang of existence.


Cinema is the liberating preoccupation of the marginalized seeking out their own cosmos.


Cinema is a place of damnation and intoxication.


Cinema is ongoing reflection on being.


Cinema is society propagating itself on the basis of just one condition: to allow Being and (cosmic) Time to emerge through the prism of contemplation.


Cinema is a point of conflictive convergence between the real and the inconceivable, the imaginary and the unachievable.


Cinema is at once the following promise and threat: the return of all that is elusive, the daring of all that is unexpected.


May 1987

Stavros Tornes

ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΩ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ;

Πέρασαν δέκα χρόνια πού συντάξαμε μαζί με τον Τσιριάκο Τίζο τούτο το μικρό μανιφέστο. Ακόμα το πιστεύω.
 
Ισχυρισμός:
 
Ο κινηματογράφος δεν είναι το έργο των δισεκατομμυρίων.

Ο κινηματογράφος δεν είναι έργο αστέρων.

Ο κινηματογράφος δεν είναι το θέαμα των πολυεθνικών.

Ο κινηματογράφος δεν είναι εγγραφή βιντεοταινίας.

Ο κινηματογράφος δεν είναι οι ταινίες που παίζονται στην τηλεόραση.

Ο κινηματογράφος δεν είναι τα δασκαλέματα των ειδικών.

Ο κινηματογράφος δεν είναι έργο της όμορφης φωτογραφίας, του τέλειου πλαισίου, της καθαρής και κατά συνθήκη ηχητικής μπάντας της πλούσιας σκηνογραφίας.

Ο κινηματογράφος δεν υπάρχει χωρίς φιλμ. Αλλά φιλμ υπάρχει μόνο όταν ξεκινά από την απόφαση βαθιά μέσ’ απ’ τα σπλάχνα εκείνου που το κάνει και ΟXΙ από την ηλίθια αποφασιστικότητα των προγραμματιστών, χειριστών της κουλτούρας, παραγωγών της ψωλής, στελεχών επιχειρήσεων, λειτουργών διαφόρων, τραπεζιτών, γραφειοκρατών, βοηθητικών.

Ο κινηματογράφος είναι τα δικά μας φιλμ.

Ο κινηματογράφος είναι η άρνηση του τεχνικισμού και του σημειολογισμού.

Ο κινηματογράφος είναι ο τόπος που εσύ και εγώ γνωριζόμαστε, «εγώ» και άλλοι αγκαλιαζόμαστε.

Ο κινηματογράφος είναι όλα τα έργα που δεν έγιναν αλλά θεάθηκαν εκστατικά μέσα στην έκρηξη της ύπαρξης.

Ο κινηματογράφος είναι ή απελευθερωτική προσήλωση του περιθωρίου στην αναζήτηση του ατομικού του κόσμου.

Ο κινηματογράφος είναι ο χώρος της κατάρας και της μέθης.

Ο κινηματογράφος είναι αιώνια αναλογία του Είναι.

Ο κινηματογράφος είναι η κοινωνία που αναπαράγεται κάτω από μια μοναδική συνθήκη: να αφήσει να διαφανεί το είναι, ο Χρόνος (Κόσμος), πίσω από της πλευρές του λογισμού.

Ο κινηματογράφος είναι το σημείο συνάντησης-σύγκρουσης μεταξύ του πραγματικού και του αδιανόητου, του φανταστικού και του αδύνατου.

Ο κινηματογράφος είναι αυτή η υπόσχεση-απειλή: η επιστροφή του ασύλληπτου, η τόλμη του απρόβλεπτου.

Μάϊος 1987

FICKLE SPRING

Ι

Bitter risen bread
Leaven steeped in red wine
Monument aflame
Warrior blood duplicate

The heroes have fallen, mother
Rising no more from the earth
All full with bones

Take, eat
Orders the general
Ripping the bitter bread
Thick pieces from thick hands
Rippling with veins
That have stripped life
From myriad beings
Throngs of lifebreath severed

Bread redolent
Crimson wine asteam in the mornlight
A fox snickers, incessant
Surly is this March

Drink from the blood that flows through my veins
Orders the general

Filthy combatants close in to drink
Yet to shake off the slaughter
Hooked on their shoulders like a black crow

Feathers gall black
Flying sky high
Genocide circling
Land demarking

Red snow falls, Sahara sent
Crow blinded as it flies
Falling with a thump, cawing on the redsoil

Umbra creeps over dark earth
Barbaric rumble of memory
The dawning breath of the maim mists the air
Missing a leg, missing an arm
The grave lies empty
Freedom calls on missing limbs

It got eaten by the dark, so say the news agencies
Ads for foaming liquid soap
On beautiful bodies

Slava! Slava! shudders the soil
Gospode, whispers the general
Feet burying the desiccated carcass of a fox
Bushy tail left unburied
Red tuft

Onto soil falls a little wet bitter bread
Soaked in red wine
The general falls to his knees
Licks the earth clean of the bitter bread
Moist with the red fluids of the departed

Soil in mouth
Soil and mouth
Mouth of soil frothing
Teeth gnashing hydrogen, carbon, oxygen
Ethanol has a whiff of spring

Fighters toss a lit match where he licks
Soil catches fire
Mouth at once alight
Gaze aflame
Eyeing the Caucasus

ΙΙ

Sprout-surging from black soil
The flowers of Tauris all bloom at once
Asters, lychnis coronaria, carnations, dahlias, roses, lilies, geraniums, orchids, violets, sunflowers, honeysuckles
Flowers of passion from the Crimea
Amaryllis, lisianthuses, anemones, gladioli, begonias, crocuses, crown imperials
Persephone’s asphodels
Hyacinths, narcissi, tulips
Black Sea-scented lavender
Camellias, hibisci, lilacs, magnolias, rhododendrons, freesias, gardenias, gerbera daisies, heliconias
Hortensias from Odessa
Irises, snapdragons, liliums, peonies, meadow buttercups, wayfarers, chrysanthemums, fleur-de-lis
Immortelles, everlasting like the dead
Laceleafs
Shellflowers

Sweetest death rises tall
Cherries thicken into lips more beautiful than any ever made
The honeyed hearts of humankind burst open with a bang

Krakatoa of sighs
The Euxine Sea
Kneads an extra-fragrant end-time prince
A golem of dark days
Smiling faintly, coming closer
Pacing slow toward the homes and to their riddled front doors
Landing up languid from the Caucasus

Thirteen brothers call out in Slavic tongue:
Mama, mama, mama
Svoboda!

Jacob grips tight the heel of Esau
Firstborn covetous
Birthed maim
Half twin

ΙΙΙ

My hands hold your blond head
And I stroke your chestnut beard
With my thick hands
My general…
My hand-veins swell with love
For those lips of yours I never tire to kiss

Love’s lexicon are the many sum hazel hairs on my body
Where you laid yourself down over and again
After battle

I hold your blond head, my love
For the last time
Grieving for the Caucasus took you as its prize
Those great mountains
Where the sun came up today

He got eaten by the dark, weep my hand-veins
Brimming with your blood

Foreign veins fought beside you
From neighbouring lands
For you
For me

Everywhere I looked, the two of us

I am left a broken twin in two equal parts
Forged of hollow bone
Gospode
With no general
With no friend

Our fickle spring got eaten by the dark
Broken down on the front lines
Crumbling like stale bread
Foundering
A sign of mourning

Your short-cropped head beside mine
Fighter clasping fighter
My final kiss on your lips
Lips locked on lips
The little fox we raised together
After killing its mother
Hungry intertwines my legs
Like mine yours

I so wanted to live a normal life
By your side
We were robbed, my darling
They tore us from our bed
Soiling our sheets with combat boots
Like ours
Brothers in arms

We were wrong

What remains:
The warmth of my chest clinging to the chill of yours
My heart beats monotone without your heart
My fair-haired boy, every last heartbeat of mine
Is for you
Meanwhile gifts from you
Are all my coming agonies

Victorious
I shall return to my homeland heavily defeated
A refugee

Orphaned of you

Manolis Tsipos

ΑΣΤΑΘΗΣ ΑΝΟΙΞΗ

Ι
 
Ψωμί ζυμωμένο πικρό 
Προζύμι πνιγμένο σε κόκκινο κρασί
Φλογισμένο μνημείο
Αντίγραφο του αίματος των μαχητών
 
Έπεσαν οι ήρωες, μητέρα
Δεν αναδύονται πλέον από τη γη
Γέμισε κόκκαλα

Πάρτε φάτε
Προστάζει ο στρατηγός
Κόβει το πικρό ψωμί
Χοντρά κομμάτια από χοντρά χέρια
Συσπώνται οι φλέβες πάνω τους
Έχουν αφαιρέσει τη ζωή
Από τόσα πλάσματα
Πλήθος οι ανάσες που κόπηκαν
 
Μοσχοβολά το ψωμί
Αχνίζει το άλικο κρασί στο πρωινό φως
Μια αλεπού γελάει ακατάπαυστα
Δύστροπος ο φετινός Μάρτης
 
Πιείτε το αίμα που κυλά στις φλέβες μου
Προστάζει ο στρατηγός
 
Βρώμικοι μαχητές πλησιάζουν να πιούν
Δεν έχουν αποτινάξει τη σφαγή
Γαντζώθηκε στους ώμους τους σαν μαύρος κόρακας
 
Φτερά από μαύρο θράσος
Πετούν ψηλά στον ουρανό 
Κυκλώνουν τη γενοκτονία 
Σημειώνουν τον τόπο
 
Χιονίζει κόκκινο φερμένο από τη Σαχάρα
Τυφλώνεται ο κόρακας καθώς πετά
Πέφτει με γδούπο κράζοντας πάνω στο κοκκινόχωμα

Σέρνεται σκιά πάνω στη σκούρα γη
Ο βάρβαρος αχός της μνήμης
Ατμός η πρωινή ανάσα των σακατεμένων
Λείπει το πόδι, λείπει το χέρι
Κενός ο τάφος
Προσκλητήριο απόντων μελών η Ελευθερία
 
It got eaten by the dark, λένε τα ειδησεογραφικά πρακτορεία
Διαφημίσεις υγρού κρεμοσάπουνου
Πάνω σε όμορφα σώματα
 
Σλάβα! Σλάβα! ανατριχιάζει το χώμα
Γκόσποντε, ψιθυρίζει ο στρατηγός
Θάβει με τα πόδια του ένα στεγνό τομάρι αλεπούς
Η φουντωτή ουρά της παραμένει άθαφτη
Κόκκινος θύσανος
 
Πέφτει στο χώμα λίγο υγρό πικρό ψωμί 
Βουτηγμένο στο κόκκινο κρασί
Πέφτει στα γόνατα ο στρατηγός
Γλύφει το χώμα να το καθαρίσει από το πικρό ψωμί
Νοτισμένο με το κόκκινο υγρό των κεκοιμημένων
 
Χώμα στο στόμα
Χώμα και στόμα
Στόμα χωμάτινο που αφρίζει
Τα δόντια αλέθουν υδρογόνο, άνθρακα και οξυγόνο
Μύρισε άνοιξη η αιθανόλη
 
Ρίχνουν οι μαχητές αναμμένο σπίρτο εκεί που γλύφει
Αρπάζει φωτιά το χώμα
Ανάβει μονομιάς το στόμα
Φλόγα στο βλέμμα
Βλέπει τον Καύκασο


ΙΙ
 
Ορμητικά βλασταίνουν μέσα από το μαύρο χώμα
Ανθίζουν όλα μαζί τα λουλούδια της Ταυρίδας
Αστέρες, λυχνίδια, γαρύφαλλα, ντάλιες, τριαντάφυλλα, κρίνοι, γεράνια, ορχιδέες, βιολέτες, ηλίανθοι, αγιοκλήματα
Λουλούδια του πάθους από την Κριμαία
Αμαρυλλίδες, λυσίανθοι, ανεμώνες, γλαδιόλες, μπιγκόνιες, κρόκοι, κορώνες αυτοκρατορικές
Ασφόδελοι της Περσεφόνης
Υάκινθοι, νάρκισσοι, τουλίπες
Λεβάντες που μυρίζουν Μαύρη Θάλασσα
Καμέλιες, ιβίσκοι, πασχαλιές, μανόλιες, ροδόδενδρα, φρέζες, γαρδένιες, ζέρμπερες, ελικόνιες
Ορτανσίες από την Οδησσό
Ίριδες, σκυλάκια, λίλιουμ, παιώνιες, νεραγκούλες, βιβούρνα, χρυσάνθεμα, λειριά
Αμάραντοι, όπως οι πεθαμένοι
Ανθούρια
Μολουσέλες
 
Ορθώνεται ο γλυκύτερος θάνατος
Πυκνώνονται κεράσια και γίνονται τα πιο όμορφα χείλη που φτιάχτηκαν ποτέ
Σπάζουν με κρότο γλυκασμένες οι καρδιές των ανθρώπων
 
Κρακατόα στεναγμών
Ο Εύξεινος Πόντος
Πλάθει τον ευωδέστερο πρίγκιπα του τέλους
Γκόλεμ του σκοτεινού καιρού
Πλησιάζει χαμογελώντας ελάχιστα
Βαδίζει αργά προς τις διάτρητες πόρτες των σπιτιών
Νωθρά καταφθάνει από τον Καύκασο
 
Σε γλώσσα Σλαβική φωνάζουν δεκατρία αδέλφια:
Μάμα, μάμα, μάμα
Σβομπόντα!
 
Ο Ιακώβ γραπώνει τη φτέρνα του Ησαύ
Φθονεί τα πρωτοτόκια
Γεννιέται ανάπηρος
Μισός δίδυμος


ΙΙΙ
 
Κρατώ το ξανθό σου κεφάλι στα χέρια μου
Χαϊδεύω το καστανό μούσι στο πρόσωπο
Με τα χοντρά μου χέρια
Στρατηγέ μου
Οι φλέβες των χεριών μου φουσκώνουν από έρωτα
Για τα χείλη σου που δεν χορταίνω να φιλώ
 
Λεξικό της αγάπης όλες μαζί οι πολλές καστανές τρίχες στο σώμα μου
Εκεί όπου ξάπλωσες τόσες φορές
Μετά τη μάχη
 
Κρατώ το ξανθό σου κεφάλι, αγάπη μου
Για τελευταία φορά
Θρηνώ γιατί σε κέρδισε ο Καύκασος
Το μεγάλο βουνό
Απ’ όπου ανέτειλε σήμερα ο ήλιος
 
He got eaten by the dark, κλαίνε οι φλέβες στα χέρια μου
Γεμάτες με το αίμα σου
 
Πολέμησαν ξένες δίπλα σου
Από γειτονική πατρίδα
Για σένα 
Για μένα
 
Εμάς τους δύο έβλεπα παντού
 
Απόμεινα δίδυμος σπασμένος σε δύο ίσα κομμάτια
Φτιαγμένος από κούφιο κόκκαλο
Γκόσποντε 
Δίχως στρατηγό
Δίχως φίλο
 
Φαγώθηκε από το σκοτεινό η ασταθής μας άνοιξη
Χωνεύτηκε στις γραμμές του μετώπου
Θρυμματίστηκε σαν το ξερό ψωμί
Παραπαίει 
Σε ένδειξη πένθους 
 
Το κοντοκουρεμένο κεφάλι μου δίπλα στο δικό σου
Μαχητής αγκαλιάζει μαχητή
Το τελευταίο μου φιλί στα χείλη σου
Χείλη κολλούν σε χείλη
Το αλεπουδάκι που μεγαλώσαμε μαζί 
Αφού σκοτώσαμε τη μάνα του
Πεινασμένο μπερδεύεται στα πόδια μου 
Όπως εγώ στα δικά σου
 
Ήθελα τόσο πολύ να ζήσω ζωή κανονική 
Δίπλα σου
Μας έκλεψαν, καλέ μου
Μας έβγαλαν από το κρεβάτι μας με βία
Λέρωσαν τα σεντόνια μας με τις αρβύλες τους
Όμοιες με τις δικές μας
Αδέρφια
 
Κάναμε λάθος
 
Αυτό που μένει:
Η θέρμη του στήθους μου κολλημένη στο κρύο του δικού σου
Καρδιά που χτυπά μονότονα δίχως τη δική σου καρδιά
Όλοι οι χτύποι που απέμειναν, ξανθέ μου
Είναι για σένα
Δώρα δικά σου
Τα μελλοντικά μου βάσανα
 
Νικητής
Θα επιστρέψω στη χώρα μου βαριά ηττημένος
Πρόσφυγας 
 
Ορφανός από εσένα

IMPLORATIO

The sea folded a sailor into her deep.
His mother —how could she know?— goes and lights
before the Virgin, at her icon, a tall candle
for his quick return and for kind skies—
one ear listing always to the wind.
She prays. She implores. Meanwhile
the likeness listens, solemn and in sorrow,
knowing he will never come, her longed-for son.

Constantine Cavafy

ΔΕΗΣΙΣ

Ἡ θάλασσα στὰ βάθη της πῆρ’ ἕνα ναύτη.—
Ἡ μάνα του, ἀνήξερη, πιαίνει κι’ ἀνάφτει
στὴν Παναγία μπροστὰ ἕνα ὑψηλὸ κερὶ
γιὰ νὰ ἐπιστρέψει γρήγορα καὶ νᾶν καλοὶ καιροὶ—
καὶ ὅλο πρὸς τὸν ἄνεμο στήνει τ’ αὐτί.
Ἀλλὰ ἐνῶ προσεύχεται καὶ δέεται αὐτή,
ἡ εἰκὼν ἀκούει, σοβαρὴ καὶ λυπημένη,
ξεύροντας πῶς δὲν θἄλθει πιὰ ὁ υἱὸς ποῦ περιμένει.

Να τη! Χαράζει η αυγή
κι όλα τ’ αστέρια τ’ ουρανού
σβήνουνε ένα-ένα.

Και να! Η αηδόνα κελαηδά, εκεί ψηλά στα δέντρα·
κλαίει το παιδί της και θρηνεί,
κλαίει θρηνεί κάθε πρωί
ξανά, ξανά, ξανά:
Ίτυ, Ίτυ (γλυκέ μου), Ίτυ (γιε μου), Ίτυ, Ίτυ…

Να κι οι βοσκοί μες στα βουνά μαζί με τα κοπάδια·
ακούγεται η φλογέρα, βελάζουνε τ’ αρνιά,
ξυπνούν και τα πουλάρια· αργά και νυσταγμένα,
πάνε μαζί δυο-δυο να φαν’ χορτάρια τρυφερά.

Πιάνουν δουλειά κ’ οι κυνηγοί, ζώα πολλά να σφάξουν,
ενώ δυο κύκνοι πλέουνε στα ήρεμα νερά…

Και ’κει! Πιο πέρα – βγαίνουνε οι βάρκες στ’ ανοιχτά·
φυσά τ’ αεράκι απαλά, χαϊδεύει τα πανιά.
Κι οι ναύτες ρίχνουν τα κουπιά κι αρχίζουν το τραγούδι:

«Αύρα, φύσα Αύρα, φύσα, πάρε με
που ’χω γυναίκα και παιδί και περιμένουν».

Φουσκώνουν τα πανιά μεμιάς, με φόρα παν’ οι πλώρες…

Μα αυτά είναι έγνοιες αλλωνών.
Εμάς το καθήκον
–μα κι ο έρωτας, ο πόθος–
μας θέλουν εδώ…

parados from the lost play
PHAETHON by Euripides

ἤδη μὲν ἀρτιφανὴς
Ἀὼς ἱ[ππεύει] κατὰ γᾶν,
ὑπὲρ δ᾽ ἐμᾶς κεφαλᾶς
Πλειά[δων πέφευγε χορός],
μέλπει δ᾽ἐν δένδρεσι λεπτὰν ἀηδὼν ἁρμονίαν
ὀρθρευομένα γόοις
Ἴτυν Ἴτυν πολυθρόνον.

σύριγγας δ᾽ οὐριβάται
κινοῦσιν ποιμνᾶν ἐλάται,
ἔγρονται δ᾽εἰς βοτάναν
ξανθᾶν πώλων συζυγίαι·
ἤδη δ᾽εἰς ἔργα κυναγοὶ στείχουσιν θηροφόνοι,
παγαῖς τ᾽ἐπ᾽ Ὠκεανοῦ
μελιβόας κύκνος ἀχεῖ.

ἄκατοι δ᾽ ἀνάγονται ὑπ᾽εἰρεσίας
ἀνέμων τ᾽ εὐαέσσιν ῥοθίοις,
ἀνὰ δ᾽ ἱστία ν[αῦται] ἀειράμενοι
ἀχοῦσιν ῾[Ἕπου,] πότνι᾽ αὔρ[α],
[ἡμῖν ὑπ᾽] ἀκύμονι πομπᾷ
σιγώντων ἀνέμων
[ποτὶ τέκνα] τε καὶ φιλίας ἀλόχους.᾽
σινδών δὲ πρότονον ἐπὶ μέσον πελάζει.

τὰ μὲν οὖν ἑτέροισι μέριμνα πέλει,
[…]
ἐμὲ καὶ τὸ δίκαιον ἄγει καὶ ἔρως…

Between two hills, beyond a river and beside a temple of luck, ancient Athenians ran their races. Once outside the city walls, today this stadium lies bang in the heart of a vast urban sprawl.

A place for all Athens (“Panathenaic”) and beautifully marbled (“Kallimarmaro”), the stadium was rebuilt by a Zappa (Evangelos not Frank) to host the first modern Olympic Games in 1896. Here too lies the finish line of the classic marathon, which sets out from a town some 26 miles outside Athens that gave the race (also run around the world) its name.

The river, now hidden under a road, still runs its course. And the city still runs its race. In the heat of the day, tourists come take victory laps around the stadium’s bottom track while locals run along the horseshoe rim at its top. In the cool of the night teenagers break in and bring the love, sitting on the steps to drink and kiss. Hearts beat faster here, breathless from sport or love or wonder.

“The Race” traces the pulse of this place. The blood-pumping thrill of the chase to get higher, faster, harder. And the desire to get far from it all: to escape, from yourself or with someone else.

The track inspired a loving video-look at all kinds of athletes as they train across the city of Athens. It’s got it all: a veritable alphabet of sports (archery, boxing, crossfit, dance, equestrian, fencing and golf), pole-dancers and ping-pong players, horse riders and rock climbers, contenders under water (rugby) and on wheels (skateboarding), sporting women and men in all their sweat-steaming, heart-racing beauty.

“The Race” is Σtella’s second release on Arbutus Records. Run with it.

thoughts on THE RACE, a song by Σtella

Video directed by Σtella.

CERCIS SILIQUASTRUM, JUDAS TREE

black mud, soft
wet and thick
white arms, hairy
fat and stiff
tree with little purple flowers
on branches soaring high

secretly we water it
with water, milk and sperm
so that there’s shade in early morn
at dawn in which the dog
can sit and lick most carefully
its belly and both ears

so that we too can lick ourselves
when you yourselves head off
can sit and stay out late just like
two mountains or two moons
can sit and say it cannot be
or can it be? who can it be?

it cannot be, or can it be? who can it be?
it cannot be, or can it be? who can it be?
it cannot be, or can it be? who can it be?
it cannot be, or can it be? who can it be?
let it be us or else it cannot be nobody ever.

Efthimis Filippou

ΚΕΡΚΙΣ Η ΚΕΡΑΤΙΝΟΕΙΔΗΣ, ΚΟΥΤΣΟΥΠΙΑ

λάσπη μαύρη, μαλακή
και υγρή και πηχτή
χέρια άσπρα τριχωτά
και χοντρά και σκληρά
δέντρο με άνθη μωβ μικρά
και κλαδιά ως ψηλά
            
το ποτίζουμε κρυφά
γάλα, σπέρμα και νερά
να έχει ίσκιο το πρωί
την αυγή το σκυλί
για να γλείφεται καλά
στην κοιλιά, στα αυτιά
            
να γλειφόμαστε κι εμείς
όταν φεύγετε εσείς
να καθόμαστε ως αργά,
δυο φεγγάρια, δυο βουνά
και να λέμε δεν μπορεί,
ή μπορεί, ποιος μπορεί?
            
δεν μπορεί, ή μπορεί, ποιος μπορεί;
δεν μπορεί, ή μπορεί, ποιος μπορεί;
δεν μπορεί, ή μπορεί, ποιος μπορεί;
δεν μπορεί, ή μπορεί, ποιος μπορεί;
ή εμείς, ή κανείς δεν μπορεί ποτέ. 

The Manuscripts body of work, embarked upon in 1974, is one of the most important series in Niki Kanagini’s output. It revolves around a stable and lasting axis: the systematic interrogation of writing as a visual, artistic act. The artist approaches writing not as a vehicle for meaning but as a realm of gesture, rhythm, and materiality to develop a personal, non-readable form of visual language.

As dissected by the poet Manto Aravantinou, “Kanagini’s painted manuscripts offer up an opportunity for communication that is both seductive and mysterious, the tenor of which lies beyond the alphabet and precedes syntax.”

Kanagini divides these works into Manuscripts, where abstract compositions dominate, and Illustrated Manuscripts, where her writing exists alongside recognisable figurative forms. What she describes as her “obsession” with the notion of writing “as a symbol of recording human thought” can be traced all the way back to early works created during her student years in London, where her engagement with the modernist, typographic, and experimental approaches of the time laid the groundwork for her later linguistic explorations.

As she herself notes: “I find a plaque of hieroglyphics and a modern neon sign equally fascinating.”

Manto Aravanitou and Niki Kanagini punctuating a text by Tina Pandi

Η ενότητα Χειρόγραφα, που ξεκινά από το 1974, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες σειρές έργων της Νίκης Καναγκίνη. Συγκροτείται γύρω από έναν σταθερό και διαρκή άξονα: τη συστηματική διερεύνηση της γραφής ως εικαστικής πράξης. Η καλλιτέχνιδα προσεγγίζει τη γραφή όχι ως φορέα νοήματος, αλλά ως πεδίο χειρονομίας, ρυθμού και υλικότητας, αναπτύσσοντας μια προσωπική, μη αναγνώσιμη μορφή οπτικής γλώσσας.

Όπως αναλύει η ποιήτρια Μαντώ Αραβαντινού: «Τα ζωγραφικά χειρόγραφα της Καναγκίνη, μου προσφέρουν τη δυνατότητα μιας σαγηνευτικής όσο και μυστηριώδους επικοινωνίας, που το στίγμα της βρίσκεται πέρα απ’ το αλφάβητο και πριν απ’ το συντακτικό».

Η Καναγκίνη διακρίνει τα έργα της σε Χειρόγραφα, όπου κυριαρχεί η αφηρημένη σύνθεση, και σε Εικονογραφημένα Χειρόγραφα, στα οποία η γραφή συνυπάρχει με αναγνωρίσιμα εικονιστικά στοιχεία. Η «εμμονή» όπως την ονομάζει η ίδια πάνω στην ιδέα τη γραφής «ως σύμβολο καταγραφής της ανθρώπινης σκέψης», ανιχνεύεται ήδη σε πρώιμα έργα της περιόδου των σπουδών της στο Λονδίνο, όπου η επαφή με τον μοντερνισμό, την τυπογραφία και τις πειραματικές προσεγγίσεις της εποχής διαμόρφωσε το έδαφος για τις μετέπειτα γλωσσικές της διερευνήσεις.

Όπως σημειώνει η ίδια: «Με γοητεύει το ίδιο μια πλάκα με ιερογλυφικά και μια σύγχρονη επιγραφή νέον».

ALL DEAD INSIDE

Long ago, when you still loved me,
one early morning you asked me,
just in passing as we chatted:
what is life, what can it be…
So I turned to you and whispered:
wine for many is the key,
some seek glory, others riches
but my love, it’s you for me.

…some seek glory, others riches
but my love, it’s you for me…

Since your heart now loves another
and has turned its back on me
I am told you often wonder
how this heart of mine still beats.
Like there were not many of us,
many others just like me:
dead and buried on the inside,
only living outwardly.

…dead and buried on the inside,
only living outwardly…

Attik

ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΠΕΘΑΜΕΝΟΙ

Τον καιρό που μ’ αγαπούσες
με ρωτάς ένα πρωί
στην κουβέντα μας απάνω:
τι ’ναι άραγε η ζωή…
Τότε γύρισα και σου είπα:
γι’ άλλους είναι το κρασί,
γι’ άλλους δόξα, γι’ άλλους πλούτη
μα για μένα είσαι εσύ.

…γι’ άλλους δόξα, γι’ άλλους πλούτη
μα για μένα είσαι εσύ…

Τώρα που άλλαξε η καρδιά σου
κι έναν άλλον αγαπάς
απορείς μου λεν ακόμα
η δική μου πώς χτυπά.
Μήπως τάχα σαν κι εμένα
δεν είν’ άνθρωποι πολλοί:
από μέσα πεθαμένοι
και απόξω ζωντανοί.

…από μέσα πεθαμένοι
και απόξω ζωντανοί…

Σtella makes her Sub Pop debut with the mesmerizing Up and Away, an old-school pop paean to the pangs and raptures of love. From the Greek folk-inflected get-go, we’re caught in Σtella’s world – and she delivers.

For her fourth album, the singer-songwriter joined forces with artist and producer Tom Calvert (aka Redinho). Theirs was a match made in Athens and the results are heavenly. Tom caught one of Σtella’s gigs on a visit to the city. He reached out, they started hanging out, and the pair soon clicked creatively. Both mention chemistry when asked about their collaboration and it’s clear, from what we hear, they had it in spades. The meld is seamless.

Σtella’s songs have always riffed on American and Greek mid-century pop but Up and Away doubles down on the vintage aesthetic. Tom says he styled the record “as if it was a rare gem from the ’60s found in a box of records in Athens,” and Σtella notes she was ready for a more “deeply Greek touch – it felt comfortable and right, smoothly fusing with the pop.” The bouzouki appears on a full five tracks played by Christos Skondras who, she says, “was brilliant at improvising,” while Sofia Labropoulou on the kanun “brought an insane amount of dreaminess to the last two songs. Having these amazing musicians play for Up and Away – I couldn’t be more grateful.”

While not exclusively a confessional artist, Σtella is always intimate – when she sings, it’s personal. She says she writes “about things I feel passion for. Stories about me, about others, about all that’s there in love and war.” Though she won’t be drawn on more private inspirations for this album (“There were one or two interesting things going on in my life, but we won’t be going into those…”), Σtella will say she was “in a very emotional state at the time, which came through in the lyrics and vocals.” And it’s true, her honeyed voice – layered in those unmistakable harmonies of hers – thrillingly runs the gamut from tender to terse, by turns bracing and smitten, aching and forlorn.

But it’s the lyrics that feel key. Across her output, Σtella has proven herself a strong storyteller, and Up and Away is no exception (the guise of the medieval bard she assumes on the cover is telling). Past releases have been studded with gem-like vignettes – a diverse array of stories set tightly together to form non-linear narratives unified by emotion. Her latest feels singular in that it seems to trace a longer-form tale across songs, with each track escalating the record’s erotic arc. Rollicking album opener “Up and Away” launches us headlong into an all-consuming affair. She’s caught, she shivers, thrilled by a new beginning, the sweetness of her vocals offset by vertiginous, blistering blasts of bouzouki. And so the sensual scene is set.

Languorous “Nomad” sees her fall deeper, groove slower into love. Imbued with a tender urge to understand the other, and tinged with sadness, the song ends with the rhythmic thrum of cicadas – nature too is calling out, courting a mate. “Manéros,” meanwhile, is a foreboding instrumental interlude threaded with driving virtuoso runs of improvised bouzouki shimmers. An 1881 study defines the manéros form as “a ballad of erotic passion bursting from a heart on fire, or a deeply charged lament for the loss of one’s beloved.” Consider this a spoiler for what’s to come.

“Charmed” opens with a disarming sixties “shoop” and lolls delightfully along, its feel-good surface bop hiding more melancholy truths – and insecurities. Not so “Another Nation,” which boasts all the strut and swagger of an artist happy to be stepping out. Here’s how love can feel: as joyous and beautiful and ridiculous as a flamingo galumphing forward to take flight. Boisterous “Black and White” drives home the vagaries of love (“you redirected, you changed your mind”) with a cyclical guitar riff at the song’s heart mirroring the lover’s spiraling complaint.

And then it hits: “Titanic” relays the relationship’s end in ways unexpectedly hopeful, plucking a constellation of endearing bygone names (John Borie, Laura Mae, and the like) from a list of the sunken liner’s survivors. With a breezy whistle, and propelled by bouncing staccato strums, Σtella makes it safe to shore, alone.

The album’s final three tracks are left to deal with the aftermath. Heartfelt “The Truth Is” leaps forward to a time where she feels “alright, but still I miss you every night.” Unable to justify why they’re apart, most everything falls away as the song builds to an emotional climax that has no need of words, with Σtella’s affecting voice left to melt into the bouzouki as she gives us an ever-surging series of sensational “ooos” that compellingly make her case.

Infectiously bassline-led “Who Cares” takes a more petulant, finger-pointing approach before toppling cheerfully into a boozy coping mechanism (“in a bottle we all fell”). But it’s mellow and reflective outro “Is It Over” that perhaps best distills Up and Away’s core concerns: the conflicting and conflicted emotions inherent in love, that live on in ways we can’t always understand or control. Love is like this record: when it’s over, you feel it still for time to come.

thoughts on UP AND AWAY, an album by Σtella

This video is (very) unofficial.

During the sexual act, […] all bodies retreat into themselves,
withdrawing into that most unadulterated form of all personal silences: pleasure.

Yorgos Himonas

Kατά την ερωτική του δράση, […] το κάθε σώμα αποχωρεί,
αποσύρεται στην πιο απόλυτη δική του σιωπή, που είναι η ηδονή.