Long ago, when you still loved me, one early morning you asked me, just in passing as we chatted: what is life, what can it be… So I turned to you and whispered: wine for many is the key, some seek glory, others riches but my love, it’s you for me.
…some seek glory, others riches but my love, it’s you for me…
Since your heart now loves another and has turned its back on me I am told you often wonder how this heart of mine still beats. Like there were not many of us, many others just like me: dead and buried on the inside, only living outwardly.
…dead and buried on the inside, only living outwardly…
Attik
ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΠΕΘΑΜΕΝΟΙ
Τον καιρό που μ’ αγαπούσες με ρωτάς ένα πρωί στην κουβέντα μας απάνω: τι ’ναι άραγε η ζωή… Τότε γύρισα και σου είπα: γι’ άλλους είναι το κρασί, γι’ άλλους δόξα, γι’ άλλους πλούτη μα για μένα είσαι εσύ.
…γι’ άλλους δόξα, γι’ άλλους πλούτη μα για μένα είσαι εσύ…
Τώρα που άλλαξε η καρδιά σου κι έναν άλλον αγαπάς απορείς μου λεν ακόμα η δική μου πώς χτυπά. Μήπως τάχα σαν κι εμένα δεν είν’ άνθρωποι πολλοί: από μέσα πεθαμένοι και απόξω ζωντανοί.
…από μέσα πεθαμένοι και απόξω ζωντανοί…
Music and lyrics written in 1925 (or possibly 1917) by Attik (Kleon Triantafyllou) in Kislovodsk (Russia) and dedicated to a certain Nikos Kokólin.
Movingly (once again) used by Yorgos Lanthimos in his 2015 film The Lobster: loners hunted down in the Irish woods (shot in 2014) to the plaintive tones of Danae (recorded in 1965, accompanied by the Belarusian jazz pianist Lev).
See the dubitandum “hearts ⋮ touched” (in list below) for details on how Danae is further connected to this film.
The Lobster screenplay (written by Yorgos with Efthimis Filippou) was translated from the Greek to be shot in English (their English-language debut). Song lyrics translated for the love of it.
Αυτό εδώ που πας να διαβάσεις είναι για ανθρώπους που πρέπει να έχουν κάποιο κοινό χαρακτηριστικό, να βρουν ένα ταίρι μην τους μετατρέψουν σε κάποιο ζώο της επιλογής τους ζώο άλλο απ’ αυτό που ήδη είναι.
πολύ λίγα πράγματα μπορούν να σε κάνουν να γελάς και ταυτόχρονα να σου φέρνουν εμετό.
δεμένος αυτός με χειροπέδες στη ζώνη του και με τα ρούχα του όλα σούπερ ταιριαστά μπαίνει αυτή και κάθεται και του λέει να μην το πάρει κατάκαρδα γιατί απλά έτσι είναι οι κανόνες· σουρεάλ κι αστείο μαζί.
κι όταν το σώμα της κείτεται αφύσικα στο έδαφος απ’ την απόπειρα αυτοκτονίας που έκανε επειδή είναι μες στην απόγνωση και μες τη μοναξιά και δεν θα βρει ποτέ τον έρωτα που χρειάζεται για να ζήσει (κυριολεκτικά μιλώ) αρρωσταίνουμε και είναι αστείο.
όταν σκοτώνει τον σκύλο με κλοτσιές για να αποδείξει πως δεν τη νοιάζει τίποτα είναι άκαρδη και θέλει να τον τεστάρει, να δει αν είναι αρκετός, αντάξιός της είναι όλο τραγελαφικό και είναι αστείο.
όταν χτυπάει στο τραπέζι το κεφάλι του ξανά και ξανά για να ανοίξει η μύτη του να δει να τρέχει αίμα, να της μοιάσει ώστε να βρει αυτός ελπίδα και αυτή συντροφιά καταλαβαίνεις που το πάω.
μια στο τόσο εμφανίζεται κάποιος που βλέπει τα πράγματα όπως είναι, σουρεάλ και αρρωστημένα και τραγελαφικά και αστεία. χαίρομαι που τα βλέπει έτσι. που τα βλέπουν έτσι.
έχουν μια σκοπιά (ο γιώργος και ο ευθύμης – για τους συγγραφείς μιλώ) κι αυτός μια ματιά (ο γιώργος – είναι και ο σκηνοθέτης) που μου έχουν αλλάξει το τρόπο που βλέπω που κατανοώ κι αυτό δεν ισχύει μόνο για μένα, αλλιώς δεν θα ήσουν και εσύ εδώ να το διαβάζεις όλο αυτό. δεν είναι σουρεάλ; δεν είναι αστείο; δεν είναι αληθινό;
όταν μιλώ σπασμένα ελληνικά ή γράφω ένα ποίημα ή γελάω με κάτι που θα ’πρεπε να μου ραγίσει την καρδιά ή κλαίω με μια διαφήμιση στην προσπάθειά μου κι εγώ να μοιραστώ κάποιο κοινό χαρακτηριστικό να συναντηθούμε κάπου στη μέση να μη γίνω κάποιο ζώο νιώθω σαν ζώο πιο πολύ από ποτέ και ίσως μερικές φορές να είναι καλύτερα έτσι.
είναι όμως κι εκείνο το άλογο με τα πανέμορφα μαλλιά. αστείο. σκέτο.
αυτό είναι «ο αστακός».
Emma Stone
what you are about to read is about people who must share a trait, find a mate or they will be turned into an animal of their choosing from the animals they already are.
there is very little that can make you laugh and retch all at once.
he is handcuffed to his belt and has all matching clothes she comes in and sits and tells him not to let it get him down for these are the rules surreal, and funny.
and when her body lies contorted on the ground from a suicide attempt because she’s desperate and lonely and she’s never going to find the love she needs to live (this is literal) we are sick and it is funny.
when she kicks the dog to death to prove she does not care at all she is heartless and wants to test him, see if he’s up to snuff it is grotesque and it is funny.
when he bangs his head on the table over and over to break his nose to watch it bleed and be like her so he can find hope, and she, companionship you know what I am saying.
once in a while somebody comes along that sees things as they are, surreal and sick and grotesque and funny. I am glad he does. they do.
they have a vantage (yorgos and efthimis – I am talking about the writers) and he the eyes (yorgos – he is also the director) that have changed the way I see and understand and that’s not just me or else you wouldn’t be here reading this. isn’t it surreal? isn’t it funny? isn’t it true?
when I speak broken greek or write a poem or laugh at something that should break my heart or cry at a commercial to try to share a trait to meet in the middle to not become an animal I feel more animal than ever and maybe sometimes that’s better.
and then there’s the horse with the beautiful hair. just funny.
this is “the lobster.”
The actor and producer Emma Stone wrote this poem as a foreword to The Lobster Screenplay Book published by A24 Films in 2022 (pp. 6–7).
It is incisive and animal and aware. And it is funny.
Poem translated into Greek for the love of it. Greek translation edited by Yorgos Syrmas.
The Lobster screenplay – written by Efthimis Filippou and Yorgos Lanthimos, and directed by the latter – was translated from the Greek to be shot in English (their English-language debut).
The moving image shows Colin Farrell as David, trying out his own grave. A still image from this scene appears on the cover of the screenplay book.
A collection of ritual texts, parables, and performances from one of the most singular voices in contemporary theatre.
A conference where linguists reveal the “true” origins of Greek words. A midnight rite on the Elefsina waterfront where two siblings graft their parents’ bodies onto their own. A laboratory of mourning that turns letters to the dead into perfume. A cool, lethal tale about a man forewarned – by machine and committee – that he will be stabbed.
In { Etymologies and Other Rites }, language, family, and fate are laid bare on the slab. Efthimis Filippou – acclaimed screenwriter of Dogtooth, The Lobster, and The Killing of a Sacred Deer – moves between lecture, cabaret, and liturgy with a poker face that leaves space for awe. His stage world is one of rituals disguised as bureaucracies, where saints and civil servants coexist, where grief becomes procedure and humour a form of prayer. Songs flare, knives appear, miracles are audited like minutes from a meeting.
The result is hilarious, brutal, and unexpectedly tender – a theatre of reason and revelation, where etymology proves to be another form of storytelling, and where the stories we tell about words, parents, and gods are the stories that make us. Taken together, these four works form a darkly luminous cycle about belief and substitution – of tongues, bodies, and meanings – played out between the sacred and the absurd.
Includes: Etymologies (a play), Big and Small Ships (a ritual performance), Eau de Cologne (a choral device), and George (a narrative).
ON A { PHANTOM BOOK } by ERIS Press
Efthimis Filippou is a Greek writer, playwright, and screenwriter known for his audacious blending of the bureaucratic with the mythic. He has gained broad international recognition through his collaboration with director Yorgos Lanthimos, co-writing the scripts for Dogtooth, Alps, The Lobster, The Killing of a Sacred Deer, and, more recently, Kinds of Kindness. His work is characterised by a dry, deadpan voice that fuses satire, ritual, and emotional violence. In { Etymologies and Other Rites }, he extends that sensibility into a hybrid territory of lecture, cabaret, and liturgy.
A book blurb and bio written and released online by ERIS Press ahead of the proposed publication of a { phantom book } gathering together English translations of four texts by Efthimis Filippou:
Big and Small Ships (a ritual performance); Eau de Cologne (a choral device); Etymologies (a play); and George (a narrative).
{ Etymologies and Other Rites } was not published on 3 March 2026, as announced. It sadly fell through (how to reach agreement with the goddess of contention?) but lives on spectrally here.
The static/animated graphic interchange format file embraces the images behind the ERIS-envisioned cover: A Sudden Gust of Wind (after Hokusai) by Jeff Wall (1993) inspired by Yejiri Station, Province of Suruga by Katsushika Hokusai (circa 1832).
A sheaf of papers blown away (across centuries).
Perhaps a revealing rite in itself – a disappearance forewarned, letters scattered to the wind, the pages of this { phantom book } whipped from reach.
He is a man of many laurels. From that beautiful city beset with reeds, set beside the sea – that is, Cannes. From the hol(l)y wood. From the upside-down forest, id est Venice. In place of words, I would rather string together many pointed, pungent, bitter laurel leaves into a wreath and crown him too in turn, this man I know so little yet understand so much.
What I understand from personal experience is that, no matter how much he has read, no matter how many films he has seen and how much music he has heard (and I am certain he has done such things in abundance), more than anything this artist has looked inside himself in ways tortuous, in ways agonising and sustained. To recover from such deep dives, once he rises worn and weary to the surface again, it tickles him to perform the following restorative exercise: to observe the tiniest of details in the people around him. And who has not felt uncomfortable when subjected to his seemingly mild and sweet brown-velvet gaze that flicks into piercing x-ray vision when turned on the person he is speaking to, or on the unsuspecting patrons of some establishment where he takes in the very nature of others as he takes his coffee.
This is how he has constructed such a personal style that pulverises its influences so completely; scholars studying this style of his meet only dead ends when seeking some provenance or some affinity. Only in painting can one perhaps find some correlation: in the tonal coldness of Edward Hopper’s colours or in the labyrinthine complexity of Hieronymus Bosch’s forms.
Distant. Not so much from an innate humility but rather the result of routine introspection – an outcome of his interiority. He is an avid diver. The physique of such solitary explorers is marked by a particular muscle tone, a tightly-wound readiness to spring into action, a call to the abyss. He does not much like labels. I asked him once: “How does it feel to be called a loghotékhnis?” [Greek akin to “wordsmith” or “litterateur.”] His answer: “These two words lóghos and tékhni [‘the word’ and ‘art’] stuck together leave me uneasy. I prefer the lightness of the word kímeno [‘text’]. There aren’t any nice [Greek] words to describe those who write. Senariográfos [‘screenwriter’] isn’t nice. Syngraféas [‘author’] isn’t nice either. Isn’t it tragic? To write, but for the words that describe what you do to be horrible? Whereas khoreftís, for example, now that’s a lovely word to describe those who dance – simple, with a nice ring to it, it’s a word that only makes them want to dance more.”
His language feels alien and yet is so simple, so familiar. Drained of every superfluous form, any pompous turn of phrase, all pretension, left relentless, unsparing, airless to the point where the words become invisible – where scenes, images and characters spring instead from the page, fully rounded and in full sound. Each piece of his writing ready to burst open like some budding enactment.
The appearance of plants and fruits and animals is something of a tonic for the reader – they leaven any human presence, which usually hides some unpleasant surprise.
There is a latent deity in the world of Efthimis Filippou: irony. Eating away at what is good but also undermining evil. Relativising things. Resituating them. Guiding you to a wry smile, to a sigh and an exclamation: I can breathe. And so, as you read or watch, love those things you hide away inside and, ultimately, love the darkness that lies inside others too. What did you ever gain by stowing it away? There she blows, look – there! Bursting out all over the place, out of every crevice, flooding us fully, sweeping both inwards and outwards, finding mimics, finding critics, and ever spreading – creeping like a spot of ink across a handkerchief. In the time of Seferis, this was ennui. In our own times, it is horror that creeps.
Certain Greek authors write so beautifully as to render themselves untranslatable. The texts of Efthimis Filippou prove promising for translation because they are written without any tricks, as natural as breathing. He has a way of hiding beauty – true art is to conceal art, as the Latin proverb goes. And his books had the good fortune to be published in the English so handsomely. They are addressed to those happy few of Stendahl.
I very much like the title Noon. A time when the light falls straight down and life’s details are intensified, overly so. But also a time when the hordes come out to play, as my mother used to say – entire battalions of dæmons.
Here tonight, in the tender embrace of Hyper Hypo, and with the propulsive backing of Alex Stavrakas, I feel those few are to be multiplied, perhaps even made many.
WHY READ EFTHIMIS FILIPPOU IN TRANSLATION? by Julia Tsiakiris
Είναι πολλές οι δάφνες του. Από την όμορφη πόλη με τους καλαμιώνες πλάι στη θάλασσα. Από το Ιερό Δάσος. Από τη Βενετία. Αντί για λόγια θα προτιμούσα να αρμαθιάσω σε μια κλωστή πολλά μυτερά, μυρωδάτα, πικρά φύλλα δάφνης και να τον στεφανώσω, και εγώ, που τον ξέρω τόσο λίγο αλλά τον καταλαβαίνω τόσο πολύ.
Εκείνο που καταλαβαίνω με τα εμπειρικά μου μέσα είναι ότι ο δημιουργός αυτός, όσο κι αν έχει διαβάσει, όσο κι αν έχει δει έργα στο σινεμά ή ακούσει μουσική —και είμαι σίγουρη ότι όλα αυτά τα έχει κάνει με το παραπάνω— πιο πολύ απ’ όλα όμως έχει κοιτάξει μέσα του βασανιστικά, επίπονα, και διαρκώς. Και, για να ξεκουραστεί από αυτές τις καταβυθίσεις, όταν ανέρχεται στην επιφάνεια κατάκοπος κάνει με πολύ κέφι μια άσκηση θεραπευτική που είναι να παρατηρεί γύρω του τις παραμικρές λεπτομέρειες των συνανθρώπων του. Και ποιος δεν έχει νιώσει άβολα μπροστά σε αυτό το φαινομενικά πράο και γλυκό βλέμμα από καστανό βελούδο που μετατρέπεται σε ακτίνες Χ όταν επικεντρώνεται στον συνομιλητή ή στους ανυποψίαστους θαμώνες του μαγαζιού όπου αυτός πίνει το καφεδάκι του ρουφώντας ταυτόχρονα τις προσωπικότητες των άλλων.
Έτσι έχτισε αυτό το τόσο προσωπικό ύφος που έχει κονιορτοποιήσει τις επιρροές, και ο μελετητής του ύφους αυτού βρίσκεται σε αδιέξοδο αν γυρέψει κάποια καταγωγή ή κάποια συγγένεια. Μόνο στη ζωγραφική μπορείς να πεις ότι βρίσκεις μια σχέση με τους τόνους ψυχρότητας από τα χρώματα του Edward Hopper ή με τη δαιδαλώδη πολυπλοκότητα των μορφών του Ιερώνυμου Μπος.
Απόμερος. Όχι τόσο από φυσική σεμνότητα όσο από την συχνή ενδοσκόπηση, την εσωτερικότητα. Είναι μανιώδης δύτης. Στον σωματότυπο αυτών των μοναχικών εξερευνητών του βυθού διαπιστώνουμε έναν ιδιαίτερο μυϊκό τόνο, μια συμπιεσμένη ετοιμότητα εκτόξευσης, ένα κάλεσμα της αβύσσου. Δεν του αρέσουν και πολύ οι χαρακτηρισμοί. Μια φορά που τον είχα ρωτήσει «Πώς σου φαίνεται αν σε αποκαλούν λογοτέχνη;» αποκρίθηκε: «Αυτά τα λόγος και τέχνη κολλημένα μου προκαλούν δυσφορία. Μου αρέσει πιο πολύ η ελαφρότητα της λέξης κείμενο… Δεν υπάρχουν ωραίες λέξεις γι’ αυτούς που γράφουν. Ούτε το σεναριογράφος είναι ωραίο ούτε το συγγραφέας. Δεν είναι τραγικό να γράφεις και οι λέξεις που περιγράφουν την ιδιότητά σου να είναι άσχημες; Ενώ για παράδειγμα το χορευτής είναι μια ωραία λέξη γι’ αυτούς που χορεύουν, εύηχη, απλή τους κάνει να θέλουν να χορέψουν κι άλλο».
Η γλώσσα του μοιάζει αγνώριστη, ενώ είναι τόσο απλή και οικεία. Στραγγισμένη από κάθε περιττό σχήμα, κάθε κορόνα, κάθε ακκισμό, άτεγκτη, αμείλικτη, αποπνικτική, τόσο ώστε να γίνονται αόρατες οι λέξεις και να ξεπηδούν από τη σελίδα οι σκηνές, οι εικόνες και τα πρόσωπα σαν τρισδιάστατα και με ήχους. Κάθε γραπτό του είναι έτοιμο να σκάσει σαν το μπουμπούκι μιας αναπαράστασης.
Ευεργετική για τον αναγνώστη είναι η παρουσία των φυτών, των καρπών και των ζώων, αυτά απαλύνουν λίγο την ανθρώπινη παρουσία που συνήθως κρύβει μια δυσάρεστη έκπληξη.
Λανθάνουσα θεότητα στο σύμπαν του Ευθύμη Φιλίππου η ειρωνεία. Υπονομεύει το καλό, υποσκάπτει και το κακό όμως. Σχετικοποιεί. Αναδιατάσσει. Οδηγεί προς ένα στραβό χαμόγελο και ένα επιφώνημα: ουφ, αναπνέω. Αγάπα λοιπόν, αναγνώστη ή θεατή, αυτό που κρύβεις μέσα σου, και, στην τελική, αγάπησε και τη σκοτεινιά των άλλων. Τόσο που την καταχώνιαζες, τι κέρδισες; Να τη, πετιέται, να τη. Βγαίνει από παντού, από κάθε κόχη, και μας κατακλύζει, λαβαίνει έκταση και προς τα μέσα, και έξω, βρίσκει μιμητές, βρίσκει τιμητές κι όλο απλώνεται, απλώνεται σαν μια στάλα μελάνι στο μαντίλι. Στον καιρό του Σεφέρη ήταν η πλήξη. Στον δικό μας καιρό απλώνεται η φρίκη.
Ορισμένοι Έλληνες συγγραφείς γράφουν τόσο ωραία που καθίστανται αμετάφραστοι. Τα κείμενα του Ευθύμη Φιλίππου είναι πρόσφορα στη μετάφραση γιατί είναι γραμμένα χωρίς κόλπα. Είναι φυσικά όπως η αναπνοή. Έχει τον τρόπο να κρύβει το ωραίο, τέχνη είναι να κρύβεις την τέχνη, που λέγαν και οι Λατίνοι. Και είχαν τύχη αγαθή τα βιβλία του να εκδοθούν και στα αγγλικά τόσο αισθητικά. Απευθύνονται στους ευτυχείς ολίγους, τους happy few του Σταντάλ.
Μου αρέσει πολύ ο τίτλος Noon. Μεσημέρι, η ώρα που το φως πέφτει κάθετα και οι λεπτομέρειες υπερμεγεθύνονται, αλλά και η ώρα που βγαίνουν τα φουσάτα, όπως έλεγε η μάνα μου, οι στρατιές των δαιμόνων.
Στην τρυφερή εδώ αγκαλιά του «Hyper Hypo» απόψε, και με την ωστική δύναμη του Αλέξη Σταύρακα, μου φαίνεται πως οι λίγοι αυτοί θα γίνουνε αρκετοί, αν όχι πολλοί.
This insightful text (translated for the love of it) was written by Julia Tsiakiris, founder of To Rodakió Editions, to introduce the work of Efthimis Filippou – in person – at the book launch of his Noon book collection.
First published in 2022 by De Filmfreak (Amsterdam), this six-volume collector’s edition was subsequently taken on by Alex Stavrakas to be published by his Eris Press (London & New York) in 2025.
The Eris Press event was held at Hyper Hypo on Thursday, 27 February 2025 and hosted by the bookstore’s owners, Andreas Kokkinos and Stathis Mitropoulos.
Julia offered up a close life study of a writer who studies life closely. Her correlations of Efthimis’s work to the tonal coldness of Hopper and the labyrinthine complexity of Bosch feel apt and ring somehow true (at least to my translation experience).
Julia was joined by others. Angeliki Papoulia read extracts from the original Greek texts. Katerina Papanagiotou of MNP (Athens) talked us through the design process behind the publication. I spoke a bit about translation. Efthimis kept himself hidden away.
The image shows Julia’s handwritten notes on the night of the presentation. Words arrayed as entire battalions of dæmons.
